Geron 2012-3

Geron 2012-3

2012

Omschrijving

België en de transitie van krimp naar groei

België en de transitie van krimp naar groei

België behoort tot de dichtst bevolkte geïndustrialiseerde staten. Een stabilisatie en afname van de bevolking wordt door sommigen dan ook niet per se als negatief ervaren. Nog niet zo lang geleden stagneerde de bevolkingsgroei op landelijk niveau en kampten diverse gemeenten met bevolkingskrimp. In de jaren tachtig groeide de overtuiging dat België nooit de kaap van de tien miljoen inwoners zou ronden. Politici waarschuwden voor de nare gevolgen van een bevolkingsdaling. In dit artikel geven we een korte schets over het ontstaan en het verloop van het Belgisch krimpscenario en de factoren die de dalende trend recent hebben gekeerd.
Meer info
3,90
Bevolkingskrimp: een probleem voor de ouderen van de toekomst?

Bevolkingskrimp: een probleem voor de ouderen van de toekomst?

Terwijl nu slechts in enkele grensregio's zoals Noordoost Groningen, Zuid-Limburg en Zeeuws-Vlaanderen de bevolking krimpt, zal in de toekomst de bevolking van Nederland als geheel krimpen. Het aantal ouderen blijft daarentegen toenemen. Betekent dit een sombere toekomst voor de ouderen van morgen? In België blijft de bevolking volgens de prognoses groeien. Moeten Nederlandse ouderen dus maar naar België verhuizen?
Meer info
3,90
Boekbespreking

Boekbespreking

Boekbespreking
Meer info
3,90
COLUMN - Een universiteit voor senioren

COLUMN - Een universiteit voor senioren

COLUMN - Een universiteit voor senioren
Meer info
3,90
De gevolgen van krimp voor de woningmarkt en woonomgeving

De gevolgen van krimp voor de woningmarkt en woonomgeving

In Nederland is in bepaalde regio's en buurten sprake van demografische krimp, en het aantal regio's en buurten met krimp zal in de toekomst verder toenemen. Demografische krimp heeft gevolgen voor de woningmarkt en voor de kwaliteit van de leefomgeving en het draagvlak van lokale voorzieningen. Dat betekent veel voor buurtbewoners. In een vergrijzende samenleving zijn dat in toenemende mate ouderen. Wat zijn de gevolgen van krimp voor hen?
Meer info
3,90
Discussie: 'Wonen in een krimpregio is een zegen voor (oude) mensen; eindelijk komt daar alles tot rust.'

Discussie: 'Wonen in een krimpregio is een zegen voor (oude) mensen; eindelijk komt daar alles tot rust.'

'Wonen in een krimpregio is een zegen voor (oude) mensen; eindelijk komt daar alles tot rust.'
Meer info
3,90
Gezond en wel ouder worden in Noord-Nederland: kansen voor toenemende participatie

Gezond en wel ouder worden in Noord-Nederland: kansen voor toenemende participatie

Ook in Noord-Nederland is sprake van vergrijzing en krimp van de bevolking. Gezamenlijk willen zorgorganisaties, kennisinstellingen, het verzekeringswezen en burgers zelf die uitdagingen aangaan. Hun doel is Healthy Ageing, in de toekomst gezond ouder worden. Wat zijn de eerste bevindingen van het burgerinitiatief Denktank60+ dat streeft naar welbevinden en actieve participatie van ouderen in dorpen en wijken?
Meer info
3,90
Inhoudsopgave

Inhoudsopgave

Meer info
3,90
Inhoudsopgave

Inhoudsopgave

In dit nummer
1 Redactioneel | Joost van Vliet, Els Messelis & Toon Verlaan
Kijken naar Krimp.

4 Bevolkingskrimp: een probleem voor de ouderen van de toekomst ? | Joop de Beer
De effecten van demografische ontwikkelingen zullen bijgesteld moeten worden door politieke en budgettaire keuzes.

7 Gedicht | Gerrit Komrij
Villanelle van de mistroostige speelman.

8 Krimp en vergrijzing | Frans Ibissen
Bij krimp gaat het er vooral om of ouderen zich in hun omgeving thuis voelen en of de identiteit van hun omgeving aansluit bij hun eigen opvattingen.

11 Interview met Max van den Berg | Christina Mercken & Jan Willem van de Maat
"Een voordeel van krimp is dat er steeds meer initiatieven vanuit de bevolking zelf ontstaan."

16 Gesignaleerd | Samengesteld door Inge Klück

17 De gevolgen van krimp voor de woningmarkt en leefomgeving | Frank van Dam
Demografische krimp heeft gevolgen voor de woningmarkt en de leefomgeving. Wat betekent dit voor ouderen?

20 Geröngrafiek | Hanna van Solinge
Hoe ouder, hoe kleiner.

21 Uit de praktijk: Krimp en leefbaarheid in Holwierde | Johan Van Omme
Het dorp krimpt. In lijvige nota's wordt daar over geschreven, maar met te weinig aandacht voor de onderlinge samenhang en kwaliteit van leven in het dorp.

24 Uit de praktijk: Zorgkracht in Krimpgebieden, een Drents experiment | Fenna Bolding
In krimpgebieden is het nodig om zorgkracht te bundelen. Dat vraagt om nieuwe zorgconcepten.
Keukentafelgesprekken zijn hierbij een dankbaar instrument.

28 Column | Christina Mercken Gekrompen wereld.

29 Inwoners van krimpregio's zijn ongezonder | Antonia Verweij & Fons van der Lucht
Inwoners in krimpregio's zijn niet alleen ongezonder, ze ervaren hun gezondheid ook als slechter dan de rest van Nederland. Vergrijzing is niet de enige verklaring hiervoor.

33 België en de transitie van krimp naar groei | Patrick Deboosere

37 Gezond en wel ouder worden in Noord Nederland: kansen voor toenemende participatie | Inge Hutter
De eerste bevindingen van het burgerinitiatief Denktank60+ dat streeft naar welbevinden en actieve participatie van ouderen in dorpen en wijken.

40 Discussie
Wonen in een krimpregio is een zegen voor (oude) mensen; eindelijk komt daar alles tot rust.

42 Wat weten studenten verpleegkunde over ouderen? | Marieke Schuurmans
De zorg voor ouderen in ziekenhuizen blijft achter als gevolg van een negatieve attitude en gebrek aan kennis bij professionals.

45 Gesignaleerd | Samengesteld door Inge Klück

46 Talent van ouderen verloren door onterechte vooroordelen | Liselot Godschalx
Maakt de bestrijding van vooroordelen over ouderen wel deel uit van het actief burgerschapsbeleid van gemeenten?

49 Column | Arno Wip Willempie.

50 Palliatieve zorg aan migranten | Fuusje de Graaff
Opvattingen van Nederlandse zorgverleners en Turkse en Marokkaanse families over 'goede palliatieve zorg' lopen niet altijd parallel. Grond voor gesprekken over culturele verschillen.

53 Wijsheid van dementerende mensen voor niet-dementerende mensen | Huub Buijssen
We kunnen van dementerende mensen meer over onszelf leren dan we zouden denken.

56 Column | Joep Dohmen
Een universiteit voor senioren.

57 Waar komt de bevlogenheid van 50-plus vrijwilligers vandaan? | René Schalk & Jos Driessen
'Iets kunnen leren' is een niet te onderschatten motief voor ouderen om vrijwilligerswerk te doen.

60 Boekbespreking | Marleen De Bels
Peter Derkx, Alexander Maas & Anja Machielse (red). Goed ouder worden.

63 Vergrijzing in Duitsland als maatschappelijke en individuele uitdaging | Alfred T. Hoffmann & Jan Hesselink
Een meer aan de demografische ontwikkelingen aangepaste, intelligentere organisatie van het ar-beids- en beroepsleven is nodig om pensioenen in stand te houden.

66 Gesignaleerd | Samengesteld door Inge Klück

67 Stimuleren en faciliteren van amateurkunst door ouderen met ambitie | Roelof Hortulanus
Amateurkunstbeoefening heeft positieve effect op gezondheid, sociaal functioneren en participatie. Hoogtijd om amateurkunst onder ouderen te stimuleren.

70 Nationaal Programma Ouderenzorg | Esther Rikkengaa
Dankzij de computer meer samenhang op het platteland.

Meer info
Gratis
Inwoners van krimpregio's zijn ongezonder

Inwoners van krimpregio's zijn ongezonder

Demografische krimp is een onderwerp dat sinds enkele jaren flink in de belangstelling staat. Discussies over demografische krimp gaan vooral over ruimtelijke, economische en sociale gevolgen. Als aanvulling daarop heeft het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) in opdracht van het ministerie van VWS onderzoek gedaan naar gezondheid in krimpregio's. Hieronder komen de belangrijkste bevindingen uit dit onderzoek aan bod.
Meer info
3,90
Krimp en vergrijzing

Krimp en vergrijzing

Krimp en vergrijzing zijn nauw met elkaar verweven en kenmerkend voor perifeer gelegen plattelandsgebieden en dorpen. De relatie tussen bevolkingsdaling en voorzieningen blijkt minder eenvoudig dan vaak wordt aangenomen. Uiteindelijk gaat het erom of de omgeving door ouderen als passend wordt ervaren. Als krimp de kwaliteit van de omgeving aantast zal dat vooral door ouderen als een probleem worden ervaren.
Meer info
3,90
Max van den Berg: Een voordeel van krimp is dat er steeds meer initiatieven vanuit de bevolking zelf ontstaan

Max van den Berg: Een voordeel van krimp is dat er steeds meer initiatieven vanuit de bevolking zelf ontstaan

Max van Den Berg gelooft in de kracht van mensen. "Als ik één les heb geleerd uit mijn werk, zowel bij stadsvernieuwing, als mijn werk in de krottenwijken van Zuid-Amerika en nu het werk in krimpgebieden, dan is het dat als mensen zich een probleem toe-eigenen, zij de kracht hebben om zich te organiseren en zelf oplossingen te vinden." Hoe goed dat kan werken blijkt in de krimpgebieden in Noord-Groningen, waar bewoners veel kansen krijgen en oppakken om zelf te zorgen voor het behoud van voorzieningen en de leefbaarheid van hun omgeving. Weliswaar met ondersteuning van een faciliterende overheid.
Meer info
3,90
Palliatieve zorg aan migranten

Palliatieve zorg aan migranten

Waarom maken Turkse en Marokkaanse terminale patiënten weinig gebruik van thuiszorg, zelfs niet in de terminale fase? Waarom willen hun familieleden vaak niet dat de arts de zieke informeert over het naderende einde en waarom wijzen zij het gebruik van pijnstillers bij het levenseinde af. Nu het aantal Turkse en Marokkaanse ouderen en stervenden in Nederland toeneemt, worden zulke vragen urgent. Enkelvoudige antwoorden zijn er niet, maar onderzoek levert wel handvatten om samen met de patiënt en zijn familie naar oplossingen te zoeken.
Meer info
3,90
Redactioneel - Kijken naar krimp

Redactioneel - Kijken naar krimp

Een goede buur is beter dan een verre vriend. Een wat uit gebruik geraakt spreekwoord, nu onze Facebook-vrienden zich in willekeurig welke uithoek van de wereld kunnen bevinden. Buren zijn tegenwoordig eerder de mensen die hoog in de overlast top 10 genoemd worden. In grote delen van de lage landen leven we zo dicht op elkaar dat we letterlijk en figuurlijk hoge privacyschermen optrekken om, met de rug naar de buren gewend, ons eigen leven te kunnen leiden.
Toch bestaat de kans dat de aloude spreuk weer nieuw leven ingeblazen krijgt in de regio's die getroffen worden door een krimpende bevolkingsomvang, waar de achterblijvers het vooral met elkaar moeten zien te rooien. Hier komt het erop aan opnieuw te investeren in nabije relaties om de samenleving van buurt of dorp draaiende te houden. In de liberale tijdgeest is een krimpende regio een markt waar je als ondernemer niet moet zijn en dus verdwijnen daar in rap tempo private ondernemingen en in het spoor daarvan de geprivatiseerde diensten, zoals het openbaar vervoer en de gezondheidszorg.
Bevolkingskrimp wordt vaak geassocieerd met de demografische toekomst van Europa. In die context worden in toekomstscenario's de negatieve gevolgen van bevolkingskrimp nog al eens zwaar aangezet, terwijl krimp ook een impuls aan hernieuwde saamhorigheid kan genereren. Wat daarvoor in de plaats komt hangt sterk af van de betrokkenheid van de bevolking. In Drenthe worden de mogelijkheden daartoe besproken aan de keukentafel en in Groningen floreert het verenigingsleven, ondanks of dankzij de krimp.

Hoe je naar een fenomeen kijkt komt ook tot uitdrukking in het artikel over palliatieve zorg. De uiteenlopende opvattingen van Nederlandse zorgverleners en Turkse en Marokkaanse families over 'goede palliatieve zorg' kun je problematiseren, maar je kunt het ook zien als boeiend verschijnsel, zo stelt Fuusje de Graaff in dit nummer, juist omdat aan het levenseinde er ruimte komt voor een gesprek over culturele verschillen en persoonlijke behoeften. En dat brengt mensen bij elkaar.
We kunnen op verschillende manieren naar een fenomeen kijken, of het nu gaat om gebruiken rondom de terminale fase of om dementie, of, zoals uit dit nummer blijkt, om krimp.

Joost van Vliet, Els Messelis & Toon Verlaan
Redactie Gerön

Meer info
Gratis
Stimuleren en faciliteren van amateurkunst door ouderen met ambitie

Stimuleren en faciliteren van amateurkunst door ouderen met ambitie

Ouderen en amateurkunst: het roept een beeld op van mensen met een leuke hobby, een plezierig tijdverdrijf, goed voor de sociale contacten. Weinig wordt stilgestaan bij de vitale betekenis van actieve kunstbeoefening voor het welzijn van ouderen. Ouderen ontlenen er lichamelijke energie en mentale kracht aan. Actieve kunstbeoefening is een katalysator van emoties, en komt tegemoet aan intrinsieke behoeften en emoties.
Meer info
3,90
Talent van ouderen verloren door onterechte vooroordelen

Talent van ouderen verloren door onterechte vooroordelen

Maatschappelijke participatie van kwetsbare doelgroepen staat centraal in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). Ook ouderen moeten meer dan voorheen hun steentje bijdragen aan het maatschappelijk welzijn. In hoeverre beperken de vooroordelen over ouderen echter hun mogelijkheden om actief te zijn? Ondanks alle aandacht voor actief burgerschap in de Wmo is het de vraag of er wel voldoende belangstelling voor dit vraagstuk is.
Meer info
3,90
Uit de praktijk: Krimp en leefbaarheid in Holwierde

Uit de praktijk: Krimp en leefbaarheid in Holwierde

In de Eemsdelta in Noordoost-Groningen, mijn eigen woongebied, wordt tot 2040 een afname van de bevolking voorspeld van 10%. Als je inzoomt op de schaal van dorpen, dan zie je steeds verschillen tussen gemeenschappen. Het ene dorp is het andere niet. Krimp is een verdoezelend begrip. Immers, er is niets nieuws onder de zon. Enkele bewoners of huizen meer of minder maken het verschil niet.
Meer info
3,90
Uit de praktijk: Zorgkracht in krimpgebieden, een Drents experiment

Uit de praktijk: Zorgkracht in krimpgebieden, een Drents experiment

We worden allemaal gemiddeld steeds ouder en we blijven met ons allen gemiddeld ook langer gezond. Toch brengt een procentuele stijging van het aantal ouderen ook een toenemende behoefte aan specifieke zorg, hulp en ondersteuning met zich mee. En wie gaat die zorg in de toekomst bieden? In Drenthe vormde dit de aanleiding voor het experiment Zorgkracht in Krimpgebieden.
Meer info
3,90
Vergrijzing in Duitsland als maatschappelijke en individuele uitdaging

Vergrijzing in Duitsland als maatschappelijke en individuele uitdaging

Ook ons buurland Duitsland vergrijst. Momenteel is 25,9% van de inwoners ouder dan zestig. Over ruim veertig jaar zal dit tot een derde van de bevolking zijn opgelopen. In 2050 zullen in Duitsland evenveel 80-plussers wonen als mensen jonger dan twintig. Ook bij de 80-plussers is het proces van de zogenaamde dreifache (drievoudige) vergrijzing niet ten einde. Uitdagingen voor de maatschappij en het individu.
Meer info
3,90
Waar komt de bevlogenheid van 50-plus vrijwilligers vandaan?

Waar komt de bevlogenheid van 50-plus vrijwilligers vandaan?

Met een digitale vragenlijst (de Seniorenbarometer) zijn aan een groot aantal 50-plussers vragen voorgelegd over hun motivatie om vrijwilligerswerk te doen, hun tevredenheid over het vrijwilligerswerk en de bevlogenheid waarmee ze het vrijwilligerswerk doen. Hieronder een overzicht van de belangrijkste uitkomsten van dit onderzoek.
Meer info
3,90
Wat weten studenten verpleegkunde over ouderen?

Wat weten studenten verpleegkunde over ouderen?

De laatste jaren is er veel discussie over extra handen aan het bed voor ouderen. De overtuiging dat dit niet enkel laag opgeleide werkers in de zorg moeten zijn wordt breed gedeeld. Maar zijn verpleegkundigen bereid en in staat om voor ouderen te zorgen?
Meer info
3,90
Wijsheid van dementerende mensen voor niet-dementerende mensen

Wijsheid van dementerende mensen voor niet-dementerende mensen

Twee jaar geleden schreef ik het boek 'Nu begrijp ik je' dat als ondertitel heeft: verborgen verwachtingen en verlangens tussen mannen en vrouwen. Het boek gaat over het waarom, wat en hoe van echtelijke spanningen en ruzies. Meteen nadat ik dit boek voltooid had begon ik aan mijn volgende boek 'De magische wereld van Alzheimer'.
Meer info
3,90