OnzeJeugd.NU 2024 5

Kijken in de context wint aan terrein, maar in de praktijk staat het kijken naar het kind of de kindfactoren nog te vaak centraal, ziet orthopedagoog en onderwijskundige Mirella van Minderhout. “Hoe complexer de problematiek rondom een kind, hoe meer het kind in de picture komt en de context uit beeld raakt. Terwijl dit kind twee keer zo afhankelijk is van wat de omgeving doet.” Meer ondersteuning aan de leerkracht en ouders kan het verschil maken.

Het is de misschien wel de meest krachtige vraag die je kan stellen, maar je moet wel bereid zijn om naar het antwoord te luisteren. “Hoe is het met je?” We stellen hem te vaak te snel en weten van tevoren al wat het antwoord is, “Ja, goed.” Maar dat is te makkelijk. Bovendien schiet het zijn doel voorbij. Als je oprecht de vraag stelt en echt wilt luisteren, begin je een partnerschap, een relatie.

Als mensen maatwerk nodig hebben, krijgen ze geregeld ‘nee’ te horen. Als we deze mensen willen helpen, raken we eenvoudig verdwaald in een web van regelingen, procedures, argumenten en redenen. De bureaucratie bij het vormgeven van maatwerk blijkt niet alleen in het systeem te zitten. Het zit ook in het hoofd van mensen.

Op 17 april 2024 is wederom de Staat van het Onderwijs gepresenteerd. De rijksoverheid schreef over het jaarlijks rapport: “De kwaliteit van het onderwijs staat onder druk, het is daarom belangrijk om de basisvaardigheden bij leerlingen en studenten blijvend te verbeteren, structurele aandacht te geven aan mentale welzijn en regionale samenwerking om het lerarentekort aan te pakken.”1 Maar wat zijn eigenlijk de rechten van het kind?

Of het nu gaat om het grote aantal verwijzingen richting jeugdhulp of het speciaal onderwijs, het spreken over kinderen en jongeren en hun afnemende welbevinden, of als het gaat over inclusief onderwijs: onze reactie lijkt elke keer weer te zijn om in te zoomen. In plaats van ons afvragen ‘wat heeft dit kind’ moeten we ons nu vooral gaan afvragen: ‘wat heeft dit kind nodig?’

We staan in de kring, kinderen van groep 3, en doen de wave. Een opdracht waar we synchroniseren met elkaar en goed proberen te luisteren, kijken en doen. We ‘spelen’ dat een leerling geen armen heeft. De kinderen maken een kring en geven elkaar handen. De leerling zonder armen staat ‘ineens’ buiten de groep. Wat nu?