Mentaal welbevinden van de jeugd: lessen uit de coronacrisis. Een nieuw overzicht van de onderzoeksliteratuur

Omschrijving

Verschillende wetenschappelijke instellingen en onderzoeksorganisaties hebben de afgelopen drie jaar onderzocht wat de gevolgen zijn van de coronacrisis en daaraan gerelateerde maatregelen op kinderen en jongeren. Sinds eind 2021 werkte een groeiende groep onderzoekers in Nederland hierin samen. Ze bundelden alle onderzoeken naar het mentaal welbevinden van de Nederlandse jeugd voor, tijdens en na de coronacrisis. Deze groep werkte ook samen met jongeren. Gezamenlijk duidden ze de uitkomsten uit alle onderzoeken om daarmee inzicht te krijgen in alle bevindingen. Volgens onderzoekers en jongeren is dit inzicht nodig om goed overwogen beleidskeuzes te kunnen maken met betrekking op jeugd van nu, maar ook van de toekomst.

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) is het verzamelpunt van alle onderzoeken. In dit overzichts-rapport staat de volgende vraag centraal:

Hoe gaat het met het mentaal welbevinden van kinderen, jongeren en jongvolwassenen in Nederland tijdens en na de coronacrisis en wat gebeurt er in die tijd in hun sociale omgeving?

Doel

Dit rapport biedt een overzicht van onderzoeken naar de belangrijkste gevolgen van de coronacrisis en daaraan gerelateerde maatregelen op het mentaal welbevinden van kinderen, jongeren en jongvolwassenen in Nederland. Doel is ook om de bevindingen uit alle beschikbare onderzoeken door jongeren en onderzoekers gezamenlijk te laten duiden. We kijken in dit rapport naar verschillende aspecten van mentaal welbevinden. Zoals kwaliteit van leven, depressie, angst en psychosomatische klachten, waaronder stress. Ook kijken we naar wat er tijdens de coronacrisis gebeurde in de sociale omgeving van jongeren. Bijvoorbeeld in het gezin, onder leeftijdsgenoten, hun vrijetijdsbesteding, op school en werk. Daarnaast beschouwen we hoe het toekomstperspectief van jongeren zich heeft ontwikkeld tijdens de coronacrisis en hoe jongeren zelf aankijken tegen het coronabeleid.

Deze kennis is om twee redenen van belang:

1. Het is niet uitgesloten dat er in de toekomst opnieuw beperkende maatregelen nodig zijn om een landelijke crisis rond de verspreiding van een (corona)virus tegen te gaan. Ook kunnen er andere pandemieën of crises komen die zorgen voor beperkingen in de omgeving van jeugdigen. Denk bijvoorbeeld aan de gascrisis of de klimaatcrisis. Voor al deze scenario’s is het belangrijk dat er onderbouwde kennis is over wat beperkende maatregelen doen met jeugdigen. Met deze kennis kunnen we in de toekomst beter afwegen welke maatregelen wel en niet verantwoord zijn om in te zetten.
2. De pedagogische basis waarin kinderen, jongeren en jongvolwassenen opgroeien, is tijdens de coronacrisis aangetast. Contact met leeftijdsgenoten nam af. Er waren minder mogelijkheden voor georganiseerde vrijetijdsbesteding. Ook sloten scholen en opleidingen de deuren en zaten gezinsleden en huisgenoten noodgedwongen thuis. Wat gebeurt er bij zoveel beperkende veranderingen in de sociale omgeving van jeugd? Door in te zoomen op de gevolgen voor het mentaal welbevinden, krijgen we meer inzicht in het belang van de pedagogische basis. Niet alleen tijdens een crisis. Deze kennis kan ons meer leren over het belang van een stevige sociale basis om de mentale ontwikkeling van kinderen en jongeren voortdurend positief te stimuleren.