Waarde van reclasseren in de buurt
Omschrijving
Verschillende reclasseringsregio’s experimenteren momenteel met reclasseren in de buurt. Een manier van werken waarbij de reclassering (soms letterlijk) dichter bij de burger komt te staan. Door actief aanwezig te zijn in de buurt en nieuwe vormen van samenwerking aan te gaan met lokale partners, hoopt de reclassering te komen tot meer maatschappelijke impact. De vraag is wat de (aanvullende) maatschappelijke meerwaarde is van deze nieuwe werkwijze.
Om de aanvullende maatschappelijke meerwaarde te bepalen is een helder beeld nodig van wat reclasseren in de buurt precies inhoudt en hoe deze werkwijze afwijkt van het nul alternatief (de reguliere werkwijze van de reclassering). Daarna kan in kaart worden gebracht wat de verwachte effecten zijn van deze nieuwe werkwijze ten opzichte van care as usual en welke baten dit mogelijkerwijs oplevert. Omdat iedere regio zelf invulling geeft aan de experimenten met reclasseren in de buurt, zijn er nuanceverschillen in de aanpak en is er uiteraard lokale kleuring op basis van de behoeften in een regio. Tegelijkertijd zijn er ook gemene delers die terugkomen in (bijna) ieder experiment. Dit laatste is de zogenaamde essentie van reclasseren in de buurt. Deze essentie vormt de basis voor het bepalen van de aanvullende maatschappelijke meerwaarde. Eind 2020 is in twee sessies met verschillende reclasseringswerkers gekeken naar de essentie van reclasseren in de buurt.
Het sociaal domein en het veiligheidsdomein overlappen enigszins, maar zijn voor het grootste deel twee separaat functionerende domeinen. De reclassering en de wijk staan in deze variant ver van elkaar af en vinden hierdoor onvoldoende verbinding met elkaar. Verschillende initiatieven pogen de laatste jaren de overlap en vooral samenwerking tussen beide domeinen te vergroten, om het veiligheidsdomein en het sociaal domein beter op elkaar aan te sluiten. Reclasseren in de buurt is één van de initiatieven die verbinding poogt te leggen tussen beide domeinen, om op die manier beter aan te kunnen sluiten bij de cliënt, zijn of haar netwerk en de wijk.
T.a.v. 1. Kennis: Allereerst biedt reclasseren in de buurt de mogelijkheid om expertise uit te wisselen met professionals in het sociaal domein. Reclasseringswerkers bezitten expertise ten aanzien van risicobeheersing en criminogene factoren. Professionals uit het sociaal domein hebben kennis van en inzicht in de knelpunten in de wijk, de lokale sociale kaart en het netwerk van reclasseringscliënten. Door deze kennis met elkaar te delen kunnen reclasseringswerkers en professionals in het sociaal domein elkaar benutten en betrekken bij het veilig houden van de wijk.
T.a.v. 2. Vroegsignalering: Een tweede functie van reclasseren in de buurt is het delen van signalen over cliënten, hun netwerk of de stand van zaken in specifieke wijken. Door signalen te delen ontstaat er (eerder) een completer beeld van de situatie waardoor mogelijk ook eerder ingegrepen kan worden bij (het ontstaan van) strafbaar gedrag.
T.a.v. 3. Passende ondersteuning: Tot slot biedt reclasseren in de buurt (meer) mogelijkheden om passende ondersteuning te bieden aan cliënten (en hun netwerk). Sommige experimenten zien vooral kansen in het niet onnodig criminaliseren van burgers. Doordat de verbinding met het sociaal domein sterk is, kan er bijvoorbeeld bij lichte vormen van strafbaar gedrag of dreigend strafbaar gedrag worden gekozen voor een “sociaal domein aanpak” als de situatie daar om vraagt. Daarnaast kan in de aanpak van (multi)problematiek makkelijker samen worden opgetrokken. Zo heeft de reclassering soms meer instrumenten om de juiste zorg te organiseren (bijvoorbeeld in de forensische zorg) en kan het sociaal domein hulp bieden die ingaat op criminogene factoren die niet altijd prioriteit kunnen krijgen in het werk van de reclassering (zoals bijvoorbeeld schulden, werkloosheid, etc.).
