Gids voor starters en doorzetters in straatzorg

Deze gids is bedoeld voor zorgverleners, beginnend en ervaren, die medische zorg willen organiseren voor mensen die dak- en thuisloos zijn. Ook beleidsmedewerkers van gemeenten en professionals in het sociaal domein kunnen uit de eerste hoofdstukken van deze gids inspiratie putten om de toegang tot medische zorg voor deze doelgroep te organiseren. In deze gids biedt de Nederlandse Straatdokters Groep (NSG) tips, praktijkvoorbeelden en verwijzingen naar verdiepende kennis en samenwerkingspartners. Het is nadrukkelijk géén blauwdruk. Want iedere straatzorgpraktijk is uniek, afgestemd op de lokale context en populatie.

 

UITGANGSPUNTEN VOOR DEZE GIDS

Ieder mens heeft recht op toegang tot passende zorg. Straatzorg is het bieden van passende medische zorg aan mensen die dak- of thuisloos zijn1. Het goed organiseren van straatzorg levert veel op: betere zorg, meer menselijkheid, meer vertrouwen, minder persoonlijk leed, minder crises, minder bureaucratische drempels, lagere zorgkosten en meer veiligheid op straat. Straatzorg vraagt om meer dan idealisme. Het vereist professioneel handelen, brede kennis en expertise, en oog voor de drempels die mensen ervaren bij het zoeken naar hulp. Veel mensen die dak- en thuisloos zijn, hebben negatieve ervaringen met (zorg)instellingen. Dat maakt het extra belangrijk om zorgvuldig te werken: laagdrempelig, betrouwbaar en mensgericht. Niet alle problematiek is oplosbaar, hoe schrijnend soms ook. Straatzorg vraagt om realistische verwachtingen, zorgvuldige afwegingen en een lerende houding. Straatzorg vraagt ook om intensieve samenwerking met veel partijen in zowel het medische, sociale als veiligheidsdomein. Straatzorg is per definitie netwerkzorg. Niemand kan in zijn eentje effectieve straatzorg bieden. Tot slot: straatzorg vraagt om een lange adem. Om zorg te ontwikkelen die aansluit bij de noden en behoeften van mensen zonder dak of thuis, om vertrouwen op te bouwen en om – al doende – drempels in de zorg te herkennen en te verlagen.

 

Taal doet ertoe. Voorkom uitsluiting. Taalgebruik is belangrijk: termen als daklozen, onverzekerden en ongedocumenteerden zijn juridisch functioneel, maar mogen geen uitsluiting veroorzaken.   De NSG hecht er aan recht te doen aan ieder mens. De essentie van mens-zijn is je gezien en gehoord weten, zoals je bent.   5 “Ik vind bij de NSG gelijkgestemden met dezelfde drive. Dat helpt om goede zorg te ontwikkelen én om minder gefrustreerd te raken. Dat is voor het thuisfront ook prettiger.”  - Straatarts In deze gids schrijven we soms over onverzekerden, onverzekerbaren en ongedocumenteerden. Dit doen we waar dit relevant is gezien de bepalende wet- en regelgeving. Deze bepaalt immers - in grote mate - de toegang tot zorg en financiering van zorg. Bijvoorbeeld: het niet hebben van een Burger Service Nummer (BSN) belemmert de toegang tot sociale zekerheden en reguliere zorg voor allen die niet beschikken over de juiste nationaliteit en bijbehorende verblijfsstatus en papieren. Ook EUburgers hebben soms geen aantoonbaar recht op sociale voorzieningen