Hit-and-run-acties - Een fenomeenonderzoek naar de omvang, aard en impact van hit-and-run-acties, de profielen van de deelnemers en de kansen voor de aanpak

Omschrijving

In de jaren ‘10 van deze eeuw zijn met het beleidskader Voetbal en Veiligheid veel maatregelen getroffen om confrontaties tussen supportersgroepen in en rondom stadions te voorkomen. Voorbeelden van maatregelen zijn het opleggen van de combiregeling , het instellen van cameratoezicht en het plaatsen van verstevigd hekwerk. Door de maatregelen is de politie-inzet bij voetbalwedstrijden met ongeveer twintig procent afgenomen gedurende de seizoenen 2014-2015 tot en met 2018-2019. Het ongewenste neveneffect van de maatregelen is geweest dat confrontaties tussen supportersgroepen steeds vaker zijn gaan plaatsvinden buiten wedstrijd(dag)en om. 

Vechtafspraken

Een deel van dergelijke confrontaties is te typeren als een vechtafspraak, ook wel arranged fights of 20-20-fights genoemd. Het is een georganiseerde confrontatie die vaak kort maar hevig is. Voorafgaand aan een vechtafspraak overleggen de leiders van de vechtgroepen onder andere op welke dag, op welk tijdstip en op welke locatie de confrontatie plaatsvindt. Vaak is dit op min of meer afgelegen locaties die buiten het gezichtsveld van anderen liggen, zoals parken, bossen, parkeerplaatsen en industrieterreinen. Tijdens het overleg wordt ook afgesproken met hoeveel personen iedere groep ter plaatse komt, welke onderscheidende kleding wordt gedragen, tot wanneer men elkaar mag belagen en dat er geen wapens gebruikt mogen worden.3 Onderlinge rivaliteit en spanningen tussen supportersgroepen vormen geen aanleiding voor het organiseren van een vechtafspraak. Integendeel: de deelnemers hebben vaak veel respect voor elkaar. De kick is een belangrijk motief om deel te nemen. Ook willen de deelnemers door een vechtafspraak de eer van hun stad en club hooghouden. De status van een vechtgroep wordt beïnvloed door meerdere factoren. De belangrijkste factor is het betrouwbaarheidsgehalte van de vechtgroep. Dit is afhankelijk van het kunnen mobiliseren van een groep, het daadwerkelijk ten tonele verschijnen en het niet schenden van de vooraf afgesproken spelregels.

Hit-and-run als nieuw verschijnsel

In 2017 concludeerden Van Ham et al. dat er zich naast vechtafspraken ook een ander type confrontatie tussen supportersgroepen voordeed, namelijk hit-and-run-acties. De onderzoekers definieerden dit als acties waarbij een supportersgroep doelbewust een andere supportersgroep aanvalt op meer zichtbare plekken, zoals in een café of op eenstation.5 Vijf jaar later hebben Wolsink en Ferwerda 21 politiefunctionarissen geïnterviewd. Ieder van hen had kennis over vechtgroepen. Zij gaven aan dat het aantal hit-andrun-acties aan het toenemen was. De toename was zelfs dusdanig dat ze daar – naar eigen zeggen – meer last van ondervonden en zorgen over hadden dan van vechtafspraken. Deze politiefunctionarissen omschreven hit-and-run-acties als aanvallen waar geen afspraak aan ten grondslag ligt en die gericht zijn op een onwetende tegenstander. Men sprak daarom over ‘eenzijdig’ geweld. 

Doelstelling

Het ontbreekt aan gefundeerd onderzoek naar het fenomeen hit-and-run-acties. Het doel van dit onderzoek is om inzichtelijk te maken wat de kenmerken van (deelnemers aan) hit-and-run-acties zijn, hoe vaak het fenomeen voorkomt en wat de impact ervan is. De onderzoeksbevindingen moeten resulteren in handelingsperspectieven voor de politie.