Hoe systemen systemen dicteren

Omschrijving

Een collega van mij merkte laatst op: “Als mensen over het systeem beginnen, zeg ik altijd: ‘Er is heel goed nieuws: wij ZIJN het systeem. Als wij het anders gaan doen, doet HET systeem dat ook’.” Dat klinkt optimistisch en bevrijdend en ik denk ook dat het waar het. Maar toch ... hoe zit dat dan precies, en waarom is het dan toch vaak zo moeilijk, voor ons die het systeem zijn, om het daadwerkelijk anders te gaan doen?

Het hangt er allereerst vanaf over welk systeem we het precies hebben. Mijn hartslag, mijn spijsvertering en mijn hormoonhuishouding zijn ook systemen. En in een heel letterlijke zin ben ik die systemen. Maar ik heb geen flauw idee hoe ik mijn hartslag bijvoorbeeld voor de grap eens vijf minuten zou kunnen onderbreken. En gelukkig maar.

Nog iets dergelijks is het volgende. Als ik een rondje ga rennen merk ik dat ik na een kilometer of twee het tempo nauwelijks meer kan veranderen, zelfs niet als ik te snel van huis vertrokken ben en buiten adem raak. Het is alsof mijn benen vastgeklonken zitten in hun ritme en dat mijn hart en longen in hun kielzog meegesleurd worden. Ik moet dus goed opletten dat ik niet te snel begin.

Maar goed, hoe zit dat met de systemen die ons bezighouden in de zorg voor onze jeugd? Hoe zit dat met de bekostigingsmodellen, met de financiële silo’s, met de diagnoses, de spreadsheets, de leerlingvolgsystemen, de kostenpotjes, de urenregistratie, de digitale cliëntsystemen?