Huis van herstel Twente - ‘Dit was mijn reddingsboei’

Omschrijving

Dit artikel beschrijft beknopt de werkwijze van HvHT en de resultaten van het uitgevoerde onderzoek door Hogeschool Rotterdam lectoraat Vakmanschap Forensische Zorg naar de mate waarin gedetineerden binnen HvHT worden voorbereid op hun re-integratie. Ook komt deelnemer Peter aan het woord, hij vertelt over zijn ervaringen en wat HvHT voor hem heeft betekend.

Huis van Herstel Twente
HvHT is een kleinschalige laag beveiligde detentievoorziening, gelegen in het groen op een steenworp afstand van de hoofdlocatie van PI Almelo, De Karelskamp. HvHT is er voor mannelijke gedetineerden, die bij HvHT aangeduid worden als ‘deelnemers’. Gemotiveerde gedetineerden uit alle Penitentiaire Inrichtingen (PI’s) in Nederland kunnen in de laatste fase van hun detentie (maximaal de laatste 18 maanden voor het einde van hun detentie) in aanmerking komen voor plaatsing in HvHT in Almelo. Voorwaarde is dat zij na uitstroom gaan wonen in een van de Twentse gemeenten. Binnen HvHT werken zij, met ondersteuning van de lokale gemeenten en ketenpartners, aan hun re-integratie. Het doel is dat zij na hun vrijlating delictvrij kunnen participeren in de maatschappij en kunnen functioneren als burger, partner, vader en/of werknemer.

23.000 gedetineerden
Jaarlijks keren ongeveer 23.000 gedetineerden na detentie terug in de maatschappij (Berghuis et al., 2024). Veel van hen kampen met complexe problematiek (Ministerie van Justitie en Veiligheid, 2017); bij het merendeel betreft dit een verscheidenheid aan psychosociale en psychische problematiek, verslavingsproblematiek, een licht verstandelijke beperking (lvb) en/of is er sprake van schulden. De recidivecijfers na detentie liggen in Nederland al decennialang op hetzelfde hoge niveau. Binnen twee jaar na vrijlating recidiveert 47% van de exgedetineerden en belandt 27% weer in de cel (Dienst Justitiële Inrichtingen [DJI], 2021). Voldoende reden om een innovatief detentieconcept te ontwikkelen dat bijdraagt aan een succesvolle reintegratie v n gedetineerden, en daarmee aan het terugdringen van de kans op nieuw delictgedrag.
HvHT is een innovatief concept, waarmee in Twente concreet invulling wordt gegeven aan de afspraken in het bestuurlijk akkoord ‘Kansen bieden voor re-integratie. Re-integratie van (ex-)justitiabele burgers’ uit 2019 (Ministerie van Justitie en Veiligheid, 2019). In dit akkoord hebben de drie belangrijkste ketenorganisaties, Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), de drie reclasseringsorganisaties (3RO) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), in het kader van re-integratie – vastgelegd dat zij gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het realiseren van een succesvolle re-integratie van gedetineerden.
HvHT is een partnerschap van de PI Almelo (DJI), de drie reclasseringsorganisaties (3RO) en de veertien Twentse gemeenten. Het is daarmee een netwerkorganisatie. HvHT kent een regionale aanpak en werkt samen met lokale instanties, zoals forensische ggz- en begeleid wonen organisaties. HvHT wil andere (detentie-)instellingen en gemeenten inspireren om gebruik te maken van deze werkwijze of elementen daarvan.

Kracht- en re-integratiegerichte werkwijze
De aanpak van HvHT is gebaseerd op wetenschappelijke inzichten en praktijkervaringen en is in de praktijk van HvHT ontwikkeld en beproefd. De werkwijze is onderbouwd, beschreven en geëvalueerd door Hogeschool Rotterdam, lectoraat Vakmanschap Forensische Zorg. Lees meer over de werkwijze in de blauwdruk ‘Herstelgerichte detentie: een op krachten- en re-integratiegerichte werkwijze’ (Valenkamp et al., 2026).

De basismethodiek van de werkwijze is Krachtwerk, waarbij de eigen kracht en regie van deelnemers centraal staan (Wolf & Jonker, 2021) . Deelnemers werken aan op maat gerichte doelen ten aanzien van huisvesting, werk of opleiding en krijgen waar nodig behandeling voor bijvoorbeeld verslaving of trauma. Ook wordt ingezet op herstel van contact met familie, wat de kans op succesvolle terugkeer vergroot. Aan de hand van een fasenmodel bouwen deelnemers stap voor stap meer vrijheden en verantwoordelijkheid op. Zo kunnen zij geleidelijk wennen aan het leven buiten. Ook het gezin van de deelnemer kan stapsgewijs wennen aan de terugkeer van hun partner of vader. Tegelijk wordt samengewerkt met externe organisaties, zodat ondersteuning na detentie direct doorloopt. De werkwijze vindt plaats binnen een kleinschalige en laagbeveiligde detentieomgeving. Veiligheid wordt vooral bereikt via goede relaties tussen medewerkers en deelnemers (relationele beveiliging), met vertrouwen en eigen verantwoordelijkheid als uitgangspunt (Souverein et al., 2023). Dit ondersteunt een veilige terugkeer in de samenleving.