Kennis die werkt vraagt om trouw

Omschrijving

Iedereen die werkt in de zorg , welzijn of jeugdhulp weet: het zijn niet de protocollen, projecten of beleidsnota’s die het verschil maken, maar de mensen die blijven.

Dit artikel bouwt voort op het essay Het geheim van de lange relatie: Permanente vernieuwingsdrang ondermijnt het sociaal domein dat in augustus 2022 verscheen bij Movisie (online vindbaar via movisie.nl, zoek op: ‘verschenen essay geheim lange relatie’). In dat essay werd al betoogd dat tijdelijkheid, wisseling en discontinuïteit het sociaal domein beheersen, terwijl juist vertrouwdheid, vaste contacten en langdurige betrokkenheid de onderliggende voorwaarden zijn voor effectiviteit. Nu, ruim drie jaar later, kijken we opnieuw — met nieuwe data en inzichten — naar hoe dit ‘geheim van de lange relatie’ zich ontwikkelt in de praktijk, in het beleid en in de wetenschap. We nemen onder de loep: de huisartsenzorg, de wijkverpleging, de ggz, de jeugdzorg en het sociaal werk. Daarnaast schetsen we recente kennis over falende verzorgingsstaatsystemen en over de mogelijkheden om continuïteit, trouw én vernieuwing hand in hand te laten gaan.

De professional die niet na drie maanden vertrekt, maar jarenlang aanwezig blijft en een relatie opbouwt. De huisarts die zijn patiënt kent, de wijkverpleegkundige die terugkeert bij dezelfde cliënt, de jeugdhulpverlener die een kind écht volgt, de sociaal werker die volledig vertrouwd is met een buurt. Dat is het ‘geheim van de lange relatie’ – het inzicht dat duurzame, betrouwbare relaties de belangrijkste voorwaarde zijn voor kwaliteit, herstel en vertrouwen.
Tussen 2022 en 2025 is in vrijwel alle publieke sectoren – van huisartsenzorg tot sociaal werk – de aandacht voor het belang van continuïteit gegroeid. Een van de meest duidelijke tekenen daarvan was de oratie De kracht van continuïteit die Otto Maarsingh in maart 2025 hield bij zijn aantreden als hoogleraar ‘in het bijzonder continuïteit van zorg’ aan het Amsterdam UMC. Dit laat zien hoe continuïteit van zorg de afgelopen jaren is uitgegroeid tot een institutioneel erkende, wetenschappelijk onderbouwde kernwaarde van de huisartsgeneeskunde.
In zijn rede stelt Maarsingh dat continuïteit ‘geen sentiment uit vervlogen tijden’ is, maar ‘een potentiële parallelle probleemoplosser voor uitdagingen van de toekomst’. Hij benadrukt dat er inmiddels sprake is van ‘een muur van wetenschappelijk bewijs’ voor de effecten van continuïteit: minder sterfte, minder zorggebruik en meer vertrouwen.