Onderzoek naar seksueel siblingmisbruik

Omschrijving

Gedeelde betrokkenheid bij gezinnen die op zoek zijn naar herstel na siblingmisbruik vormt de basis voor een langdurige samenwerking in onderzoek. Andere lessons learned zijn: handelen vanuit een gedeeld werkprincipe, erkenning van elkaars expertise, samen dingen doen, tussentijdse producten voor de praktijk en een nieuwsgierige geest om te leren.

Onderzoek naar werkwijze van CLAS
In het begin van de jaren 2010 ontstond er bij de Rading Jeugd- en Opvoedhulp behoefte om de eigen behandelwerkwijze na seksueel misbruik te spiegelen aan recente inzichten over traumabehandeling. Die behoefte vanuit de praktijk vormde het vertrekpunt voor een samenwerking in onderzoek tussen het lectoraat Duurzame zorg van de Christelijke Hogeschool Ede (CHE) en de Rading. De Rading biedt specialistische jeugdhulp aan kinderen en gezinnen in Midden-Nederland, waaronder gezins- en traumabehandeling na seksueel misbruik. In het werkveld is deze therapie bekend onder de naam ‘CLAS’ (Contextuele Leergroepen voor Alle betrokkenen bij Seksueel Misbruik). Deze methode is ontwikkeld in 1995 vanuit het contextuele gedachtegoed van de Hongaars-Amerikaanse psychiater Ivan Boszormenyi-Nagy. De contextuele therapie is een vorm van gezinstherapie die onderliggende, veelal onbewuste motieven binnen gezinsrelaties onderzoekt.
Seksueel misbruik wordt binnen de contextuele therapie gezien als een ernstige beschadiging van onderling vertrouwen; tegelijkertijd vormt het menselijk verlangen elkaar wederzijds recht te doen in gezinsrelaties het belangrijkste aanknopingspunt voor herstel (Boszormenyi- Nagy & Krasner, 1986; Simons et al., 2024).
Het lectoraatsonderzoek maakte duidelijk dat bij behandeling, na seksueel misbruik in een gezin, aandacht moet zijn voor zowel het hele gezin als voor de individuele kinderen. Dit werd beschreven in een publicatie voor Kind & Adolescent (Simons & Verduijn, 2017). De Rading gebruikte de onderzoeksresultaten om de eigen werkwijze verder te innoveren door het implementeren van kinddiagnostiek. Het viel de onderzoekers van de CHE op dat de Rading ook gezinnen behandelt na misbruik in de broer-zusrelatie, waar een andere dynamiek speelt dan bij misbruik door een volwassene.
Een eerste verkenning wees uit dat er geen Nederlandstalige informatie bestond over broer-zusmisbruik (hierna: siblingmisbruik). Ook internationaal wetenschappelijk onderzoek naar siblingmisbruik en behandeling bleek zeer beperkt. Deze constatering vormde het startpunt voor een vervolgonderzoek naar siblingmisbruik, en een vervolg in de samenwerking tussen de Rading en een van de onderzoekers. Het onderzoek richt zich op de ervaringen van therapeuten, een gezin, ouders en jongeren die een behandeling hebben gekregen. Daarnaast wordt onderzocht wat, vanuit meerjarige dossierstudie, risicofactoren voor siblingmisbruik zijn.