Over het benoemen en realiseren van impact in het sociaal werk

Omschrijving

Tien jaar geleden noemde Lyn Berger impact ‘het toverwoord van deze tijd’. Trouw-redacteur Edwin Kreuken stelde zo’n zes jaar later (2020) vast ‘dat alles maar tegenwoordig impact heet’. Het invasieve leenwoord lijkt vandaag de dag met een nog hogere frequentie in alle mogelijke circuits op te duiken. In politiek, beleid, wetenschap, kunsten, sport, bedrijfsleven, ja ook in het sociaal domein.

Er zijn inmiddels impactgedreven organisaties, onderzoeksbureaus, managers, trainingsinstituten en fondsen. Werkgevers vragen in personeelsadvertenties om personeel dat impact weet te realiseren. Dit artikel richt zich op uitvoeringspraktijken van sociaal werk. Ook daar is ímpact een thema geworden. Geen enkele maatschappelijke organisatie kan het negeren, alleen laat impact zich in het sociaal werk bijna nooit in successlogans of klinkende statistiek vangen. Impact laat zich daarentegen wel vaak aflezen in subtiele en betekenisvolle details. In dit artikel betogen we dat het belangrijk is om deze subtiele vormen van impact te erkennen en te benutten.
Het gaat erom dat we inzien dat impact geen eindresultaat is, maar wordt bewerkstelligd in de dagelijkse praktijk van het sociaal werk. En dat vraagt om een hoge mate van professionaliteit. Het is belangrijk om daar oog voor te hebben.

In het sociaal werk duikt het woord ‘impact’ altijd in twee contexten op. In de eerste gaat het om personen of organisaties die impact nastreven, zoals het verminderen van eenzaamheid, het versterken van het samenleven in buurten of het re-integreren van exgedetineerden. Het zijn enkele willekeurige voorbeelden.
In de tweede context gaat het om personen, organisaties of samenlevingen die impact ondergaan. Denk aan de impact van opgroeien in armoede, of van ouder worden met een beperkt sociaal netwerk om je heen. Maar ook aan de gevolgen (impact) van grote gebeurtenissen op de levens van mensen. Slachtoffers van de toeslagenaffaire en vluchtelingen uit bijvoorbeeld Oekraïne en Syrië kunnen daarvan getuigen. De voorbeelden maken duidelijk dat het woord ‘impact’ geen nieuw concept is, maar een verzamelwoord voor wat ook kan worden aangeduid met ‘uitwerking’, ‘doorwerking’, ‘invloed’, ‘effect’, ‘resultaat’, ‘bereik’ of ‘outcome’. In het geval van ‘impact’ is er sprake van herlabeling. Je zegt met ‘impact’ eigenlijk hetzelfde, maar het bijna-synoniem geeft de suggestie van iets nieuws, fris en krachtigers. We gaan impact maken!