Van denken naar doen: kennis die werkt in het sociaal domein

Omschrijving

Van weten naar durven
De roep om ‘kennis die werkt’ klinkt steeds luider in het sociaal domein. Professionals, beleidsmakers en bestuurders zoeken naar manieren om inzichten uit onderzoek, praktijk en beleid te laten doorwerken in het dagelijks handelen, zodat resultaten voor inwoners en medewerkers échte impact hebben. Maar het is niet eenvoudig om kennis tastbaar en duurzaam te maken. Hoe zorg je ervoor dat kennis niet blijft hangen in modellen, rapporten en evaluaties? Hoe wordt ze omgezet in actie - en hoe blijft die actie verbonden met de bedoeling: het versterken van mensen, teams en gemeenschap?
Als onafhankelijk adviseur, groepsopvoeder, beleidsmaker, schrijver en coach heb ik ruim veertig jaar kunnen experimenteren met deze vraagstukken. Daarbij viel het me op: kennis werkt pas echt als ze door mensen tot leven wordt gebracht – door denkers die reflecteren, doeners die handelen, en verbinders die schakelen tussen deze werelden. Ik pleit daarom voor een herwaardering van vakmanschap: het meester-gezelmodel. Niet als nostalgie, maar als antwoord op de vraag hoe kennis duurzaam landt, wordt doorgegeven en doorgroeit in het sociaal domein. Kennis gaat pas werken als iemand het aandurft om midden in de situatie te handelen, inclusief alle onzekerheid, toeval en rafelranden die je nooit in een onderzoeksopzet krijgt.
Je zou ook kunnen zeggen: ik zie graag de menselijke maat weer terug in het werk met en voor mensen. Waren onze ouders niet eigenlijk de eerste ‘meesters’ die ons als ‘gezellen’ het vak van opvoeden leerden? En ja, dat gaat soms gruwelijk mis, maar voor het overgrote deel van onze samenleving werkt dit leerproces al generaties lang. In het sociaal domein zijn we bijna verslaafd geraakt aan pilots, evaluaties en ‘evidence’ voordat we überhaupt een eerste stap zetten. Maar het wezen van menselijk contact – opvoeden, begeleiden, samenwerken in de wijk – laat zich maar ten dele vangen in protocollen en effectmetingen. Het is juist de combinatie van situatie in het moment, onverwachte omstandigheden én professioneel vakmanschap die bepaalt of kennis gaat leven of dood op papier blijft.

Tim Haarlemmer verwoordt het scherp: kennis verandert niemand. Pas als mensen samen gaan oefenen in het echte werk, wordt er echt iets anders. Het probleem in het sociaal domein is zelden een gebrek aan kennis, maar eerder wat we wel en niet durven doen met wat we al weten.