Wie begrijpt wie nu niet? Perspectieven op Onbegrepen Gedrag.

Omschrijving

Kennis laten landen in de praktijk vraagt om meer dan het delen van resultaten. In de afgelopen jaren leerde ik als actieonderzoeker hoe kennis ontstaat in samenwerking met professionals, beleidsmakers en een adviseur cliëntperspectief. Het proces verliep soms zoekend en onwennig, maar bood gaandeweg meer verdieping en richting.

Wanneer samenwerking in het sociaal domein stokt, ondervinden jongeren met meervoudige, ernstige en langdurige problemen daarvan de gevolgen. Het gaat om jongeren (risicojeugd) die een gevaar vormen voor zichzelf of hun omgeving, waarbij meerdere gemeenten en ketenpartners betrokken zijn. Juist in die context werd binnen de Academische Werkplaats Risicojeugd (z.j.) het project Van papier naar praktijk opgezet: een meerjarig actieonderzoek naar integraal werken met risicojeugd. Het doel: samen met betrokkenen kennis ontwikkelen én toepassen, zodat jongeren de zorg krijgen die ze nodig hebben.
Op dat project solliciteerde ik. Tijdens het sollicitatiegesprek kreeg ik een vraag die me sindsdien is bijgebleven: “Hoe voorkom je nou dat straks jouw onderzoek onder in een la belandt?” Het was een directe vraag; mijn antwoord kwam erop neer dat ik vond dat je met regelmaat en aandacht je resultaten moet delen, alsof je een plant verzorgt: alleen dan kan kennis groeien. Met die overtuiging startte ik aan dit actieonderzoek. Actieonderzoek draait om het samen met betrokkenen ontwikkelen van een gedeeld beeld van wat er speelt; en het al doende zetten van stappen die dit beeld verdiepen en bijdragen aan verbetering van de praktijk. Het is een cyclisch proces van uitproberen, terugkijken en opnieuw richting bepalen in terugkerende leersessies, waarin leren en handelen voortdurend met elkaar verweven zijn (Stringer & Ortiz Aragón, 2021).
Ik begon dit onderzoek met de overtuiging dat actieonderzoek helpt om kennis dichter bij de praktijk te brengen en zo impact te maken. Maar ik ontdekte al snel als actieonderzoeker dat dit niet vanzelf gaat. Het vraagt aandacht voor het proces, timing, relaties, de eigen rol en de weerstand en verwarring die daarbij ontstaan. Winter (1989) beschreef zes principes van actieonderzoek die helpen om hier bewust bij stil te staan: reflectie op aannames, leren in dialoog, gezamenlijke bron, risico, meervoudige structuur en theorie, praktijk en transformatie. Deze principes bieden een waardevol kader om mijn ervaringen van de afgelopen jaren te begrijpen: wat ging er goed én waar heb ik veel van geleerd (Rahman et al., 2021)?