Young Perspectives: Het jongerenperspectief centraal

Omschrijving

Als je met jongeren praat over hun tijd in een justitiële jeugdinrichting, hoor je vaak dezelfde woorden: stilstand, wachten, tijd uitzitten. Het recidivecijfer onder jongeren in Nederland liegt er niet om: detentie draagt nog te vaak onvoldoende bij aan het afzweren van criminaliteit. Hoe kun je de tijd in detentie zinvoller benutten?

Hoe wordt een verblijf in een justitiële jeugdinrichting een aanmoediging tot het opbouwen van een constructief leven?
Young Perspectives gelooft dat het antwoord bij de jongeren zelf ligt. Zinvolle detentie in het jeugdstrafrecht begint niet bij praten over jongeren, maar met hen. In dit artikel vertellen we hoe we dat doen.
Young Perspectives (YOPE) werkt met en voor jongeren, in en na geslotenheid. We ontmoeten hen tijdens creatieve en sportieve workshops die we geven in (forensische) jeugdzorginstellingen. Tijdens deze workshops leren zij vaardigheden van artiesten als rappers of acteurs, die ze kunnen zien als rolmodellen. Ze raken geïnspireerd over wat allemaal mogelijk is, en kunnen verbeeldingen maken over een ander leven. Jongeren die enthousiast zijn over YOPE en behoefte hebben aan sociaal contact, worden gekoppeld aan een mentor van YOPE. 
Deze vrijwillige mentor gaat zonder dossierkennis en zonder behandelplan anderhalf jaar lang op bezoek. De jongere kan zichzelf opnieuw voorstellen en bepaalt zelf waar het gesprek over gaat. Met jonge ex-gedetineerden die hun reflecties en ervaringen willen delen om de strafrechtketen te verbeteren, doen we trainings- en adviesopdrachten. Na hun tijd in detentie worden ze begeleid door YOPE en krijgen de titel YOPE-expert.
Jaarlijks spreken zij duizenden professionals uit de gehele jeugdstrafrechtketen. De YOPE-experts zetten hun ervaring ook in om jongeren die in geslotenheid zitten direct te inspireren. Dit doen ze met een Peer2Peer-workshop: een YOPE-expert en een YOPE-docent staan samen voor een groep jongeren in een justitiële jeugdinrichting (JJI). Ze ontmoeten de jongeren in de klas of op hun leefgroep. De docent, getraind door YOPE in het leiden van een Peer2Peer, opent het gesprek en bewaakt de veiligheid en structuur ervan. Hij of zij leidt het gesprek via een opbouw langs het verleden, de periode in detentie en de toekomst. Hierbinnen deelt de expert zijn persoonlijke ervaringen. Thema’s als keuzes maken, loyaliteit, groepsdruk, verlies en schaamte komen voorbij.
Het levensverhaal dat wordt gedeeld omvat veel elementen waarin zij zich herkennen. Dit nodigt de jongeren uit hun eigen verhaal te delen, vragen te stellen en zo van elkaar, de expert en de docent te leren. De jongeren gaan tijdens de workshop zelf aan de slag. Via creatieve opdrachten krijgen zij de ruimte om hun eigen verhaal te verkennen en vorm te geven. Sommigen gebruiken woorden, anderen beeld of muziek. Door bijvoorbeeld een rap te schrijven, een tekening te maken of korte zinnen op papier te zetten, worden ervaringen en mogelijkheden tastbaar.

Elke workshop eindigt met een moment van reflectie samen met de groepsbegeleiders in de JJI. Jongeren delen wat hen is bijgebleven, wat hen raakt en wat ze meenemen. Niet alleen voor de jongeren zelf maar ook voor de begeleiders levert dit waardevolle inzichten op over wat er leeft in de groep en welke thema’s aandacht vragen.

Inzichten van Young Perspectives
Tijdens alle YOPE-diensten (de workshops, de mentorgesprekken, trainingen en adviesopdrachten van de experts) horen we veel verhalen van jongeren. Door een setting te creëren waar ze kunnen ontspannen en fantaseren, ontstaat er ruimte voor reflectie. Daar komen wijze lessen en ideeën uit voort. De belangrijkste les uit de praktijk is helder: de kennis en het inzicht over hoe detentie zinvol kan zijn, ligt bij ervaringsdeskundige jongeren zelf. Zij hebben zelf ervaren hoe het is om vast te zitten, te zoeken, te twijfelen en wat er nodig is om weer vooruit te komen.