Het gebruik van straatcultuur als ervaringsdeskundigheid

Omschrijving

Ervaringskennis in straatcultuur kan een waardevolle toevoeging zijn in het werk met risicojeugd. Vooral in wijken met veel armoedeproblematiek en criminaliteit zijn jongeren, door hun ervaringen met uitsluiting en discriminatie, wantrouwend richting sociaal werkers. Medewerkers met een achtergrond in de straatcultuur die weten hoe ze zich in de wijk moeten bewegen en bekend zijn met marginaliseringsprocessen, kunnen deze jongeren beter bereiken en helpen.

Het doel van jongerenwerkers is om jongeren te ondersteunen en hen te helpen hun weg te vinden naar een zelfstandige en kansrijke toekomst. Hoewel dit doel bij de meerderheid van jongeren behaald wordt, stuiten veel jeugdwerkers op het probleem dat zij groepen risicojongeren niet of niet goed weten te bereiken. Dit gaat, volgens onderzoek van Jan-Dirk de Jong (2021), om ongeveer twee procent van de jeugdigen die in beeld zijn bij sociale instanties en is vooral zichtbaar in wijken waar criminaliteits- en armoedecijfers hoger zijn en waar een hogere mate van wantrouwen bij de inwoners richting sociale instellingen bestaat.

Dit wantrouwen wordt gevoed door negatieve ervaringen en uitsluiting van jongeren en hun ouders bij overheden, sociale diensten en politie. Ervaringen met discriminatie en racisme in multiculturele wijken versterken dit wantrouwen. Dat wantrouwen onder jongeren richt zich ook op sociaal werkers, waaronder jongerenwerkers.

Het inzetten van professionals met ervaringskennis in straatcultuur kan helpen om die risicojongeren beter te bereiken (zie onder andere De Jong, 2016; Van der Gaag, Van Wonderen, Boonstra, 2013). Het inzetten van dergelijke streetwise jeugdcoaches is niet vreemd binnen het jeugdwerkdomein. Door hun ervaringen met straatcultuur en hoe zij om hebben moeten gaan met hun gemarginaliseerde positie, kunnen deze jeugdcoaches lastige doelgroepen makkelijker aanspreken en sneller hun vertrouwen winnen – en zo de juiste ondersteuning leveren. Onderzoek naar de Jeugdcoaches in Nijmegen

Ervaringskennis met straatcultuur in het werk met risicojeugd is echter onderbelicht in de wetenschappelijke literatuur. Wij hebben daarom kwalitatief onderzoek gedaan bij de Jeugdcoaches van de Gemeente Nijmegen. Deze jeugdcoaches zijn professionals die werkzaam zijn bij de gemeente Nijmegen en veelal zelf ervaring hebben met straatcultuur. Een belangrijke voorwaarde is ook dat zij al meerdere jaren afstand hebben genomen van criminaliteit. Jeugdcoaches worden in het kader van hun professionalisering gefaciliteerd om een mbo-opleiding Sociaal Werk te volgen.
 
We hebben zeven jeugdcoaches, hun teamleider en enkele vrijwilligers binnen het team gesproken over de vraag hoe zij het vertrouwen van jongeren winnen en welke rol hun ervaring met straatcultuur daarin speelt. De teamleider hebben we tweemaal gesproken. Ook hebben we met iedere jeugdcoach meerdere dagen meegelopen ter observatie (120 uur in totaal).