Hoe bejegeningsplannen de zorg voor cliënten met triple problematiek versterken

Omschrijving

’Je moet hem niet te veel informatie tegelijk geven, dan raakt hij het overzicht kwijt.’ ’Begin niet met vragen, maar ga eerst naast haar zitten. Pas als de spanning zakt, ontstaat er ruimte voor contact.’

Bovenstaande ‘kennis’ ontstaat vaak vanzelf wanneer je langere tijd met cliënten werkt. Op Terra, de TOPGGz-afdeling voor cliënten met triple problematiek binnen de Intensieve Behandelkliniek van Tactus Verslavingszorg, ervaren we dagelijks hoe belangrijk deze praktijkkennis is. Onze cliënten hebben te maken met een combinatie van een licht verstandelijke beperking (lvb), verslavingsproblematiek en psychiatrische klachten. Juist bij deze doelgroep kan de manier waarop een professional contact maakt het verschil betekenen tussen verbinding en vastlopen (Duijvenbode et al., 2020).
Veel collega's ontwikkelen in de dagelijkse praktijk een scherp gevoel voor wat wel en niet werkt. Ze leren cliënten kennen, herkennen signalen en ontdekken welke benadering aansluit bij iemands mogelijkheden en behoeften. Die kennis is van grote waarde. Tegelijkertijd schuilt daarin ook een kwetsbaarheid.

Wat gebeurt er wanneer die ervaren collega vrij is?
Of wanneer een nieuwe medewerker, stagiair of invalkracht een dienst draait?
Binnen een kliniek waar 24 uur per dag zorg wordt geboden, is continuïteit essentieel. Toch merkten we dat belangrijke inzichten over cliënten soms verspreid stonden over rapportages, onderzoeksverslagen en overdrachten. Wie wilde weten wat een cliënt nodig had, moest vaak op meerdere plekken zoeken. Daardoor ontstonden verschillen in begeleiding en was het risico aanwezig dat waardevolle kennis verloren ging.
Vanuit die constatering ontstond het idee voor het bejegeningsplan: een praktisch document waarin wordt vastgelegd hoe professionals het beste kunnen aansluiten bij een individuele cliënt.

Van observatie naar innovatie
De basis voor het bejegeningsplan werd gelegd door verpleegkundig specialist Gera Post. Tijdens haar opleiding onderzocht zij hoe kennis over passende bejegening beter geborgd kon worden binnen de afdeling. Er bleek veel informatie beschikbaar te zijn over cliënten. Diagnostische onderzoeken, observaties vanuit het multidisciplinaire team en verschillende meetinstrumenten leverden waardevolle inzichten op. Toch waren deze inzichten niet altijd gemakkelijk terug te vinden of direct toepasbaar in de dagelijkse praktijk. Gera zag dat adviezen over communicatie, ondersteuning en omgang vaak verspreid waren over verschillende documenten. Daardoor werd de aanwezige kennis niet altijd optimaal benut. Vanuit het TOPGGz-jaarplan van afdeling Terra ontstond het idee om alle beschikbare informatie samen te brengen in één overzichtelijk document. Dat gebeurde nadrukkelijk niet vanachter een bureau. Vanaf het begin stond vast dat het bejegeningsplan moest aansluiten bij de praktijk van de afdeling.